PERPETUAL DEX ARAŞTIRMA SERİSİ : Lighter & StandX

Lighter Season 2 Incentive Mimarisi Üzerine Araştırma

Perpetual DEX tarafında points programları artık neredeyse standart hale gelmiş durumda. Ancak çoğu platformda sistem zamanla yalnızca volume churn etmeye dayalı hale gelirken, bazı projeler kullanıcı davranışını daha farklı metriklerle değerlendirmeye çalıştı.

Lighter’ın Season 2 yapısı da bu açıdan dikkat çeken örneklerden biriydi.

Özellikle retail incentive modeli incelendiğinde sistemin yalnızca “kaç dolar işlem açıldı” mantığıyla ilerlemediği görülüyordu. Bunun yerine:

• Open Interest,
• Funding davranışı,
• PnL,
• market bazlı weighting,
• liquidity quality,
• işlem süresi,
• market participation

gibi farklı metrikler birlikte değerlendiriliyordu.

Season 2 artık sona ermiş olsa da, uygulanan incentive mekanikleri platformun yaklaşımını anlamak açısından önemli veriler sunuyor.

Bu yazıda ağırlıklı olarak:

• retail points sistemi,
• incentive architecture,
• anti-farming yaklaşımı

üzerine odaklanacağız.

Bunun yanında:

• market maker rewards,
• staking utility,
• LLP sistemi,
• yield mekanikleri

de ayrıca incelenecek.

Retail Incentive Sistemi

Season 2 boyunca Lighter tarafında haftalık retail point dağıtımı yapıldı.

Platformun paylaştığı bilgilere göre retail puanlarını etkileyen ana kategoriler şunlardı:

• Volume
• Open Interest
• Fundings
• Liquidations & Deleverages
• PnL

İlk bakışta klasik bir trading incentive modeli gibi görünse de sistemin önemli kısmı aslında bu metriklerin nasıl işlendiği tarafında ortaya çıkıyordu.

Çünkü Lighter:

• yalnızca volume üretimini değil,
• trading davranışının niteliğini de

değerlendirmeye çalışan bir yapı kurmuş görünüyordu.

Open Interest Vurgusu

Retail sistemindeki en dikkat çekici noktalardan biri Open Interest’in doğrudan reward mekanizmasına dahil edilmesiydi.

Bu önemli çünkü birçok platformda:

• aç-kapa,
• yüksek churn,
• kısa süreli volume spam’i

puan üretmek için yeterli olabiliyor.

Lighter tarafında ise Open Interest’in sisteme dahil edilmesiyle birlikte:

• pozisyonun açık kalma süresi,
• market exposure devamlılığı,
• aktif risk taşıma davranışı

da incentive modelinin parçası haline gelmişti.

Bu da teorik olarak yalnızca anlık hacim üretmek yerine, daha sürdürülebilir market participation davranışını ödüllendirmeyi hedefleyen bir yaklaşım ortaya koyuyordu.

Volume Sistemi Lineer Değildi

Platformun özellikle belirttiği noktalardan biri de reward dağıtımının lineer çalışmamasıydı.

Yani:

• 2x volume

her zaman

• 2x reward

anlamına gelmiyordu.

Bazı durumlarda:

• 2x volume → 1.5x reward,

bazı durumlarda ise

• 3x reward

oluşabileceği açık şekilde belirtilmişti.

Bu da sistemin yalnızca nominal hacim yerine:

• işlem kalitesi,
• market seçimi,
• liquidity contribution,
• trader davranışı

gibi ek faktörleri de hesaba kattığını gösteriyordu.

Market Weight Mekanizması

Season 2’de tüm marketler eşit ağırlıklandırılmıyordu.

Örneğin platform açık şekilde:

• BTC üzerindeki $100 volume ile,
• başka marketlerdeki $100 volume’un

aynı puanı üretmeyebileceğini belirtmişti.

Bu yaklaşımın arkasında muhtemelen:

• market liquidity,
• external exchange activity,
• volatility,
• order flow ihtiyacı,
• depth gereksinimi

gibi parametreler bulunuyordu.

Böylece platform bazı marketlerde kullanıcı aktivitesini daha agresif şekilde teşvik edebiliyordu.

Funding, PnL ve Trader Quality Yaklaşımı

Retail incentive sistemi yalnızca volume ve OI’dan oluşmuyordu.

Fundings ve PnL de reward sisteminin parçasıydı.

Bu detay önemli çünkü platform doğrudan:

• “intentional losing”

veya

• “bilinçli liquidation”

davranışlarının faydalı olmayacağını belirtmişti.

Yani sistem teorik olarak:

• yapay zarar yazıp puan toplama,
• anlamsız liquidation denemeleri,
• wash-loss davranışları

gibi aktiviteleri filtrelemeye çalışıyordu.

Ayrıca “higher trading quality” ifadesinin özellikle kullanılması da dikkat çekiciydi.

Tam formül paylaşılmasa da sistemin:

• trader davranışını,
• risk profilini,
• market participation kalitesini

ölçmeye çalıştığı anlaşılıyordu.

Premium Account Etkisi

Season 2 notlarında premium hesapların bazı metriklerde daha yüksek ağırlık alabileceği de belirtilmişti.

Ancak burada ilginç olan nokta şu:

platform bunun kesin bir çarpan olmadığını özellikle vurguluyordu.

Yani:

• premium account = direkt daha fazla puan

şeklinde basit bir yapı yerine, bazı kategorilerde ağırlık etkisi oluşturabilecek daha dinamik bir model kullanılmış görünüyordu.

# Sybil Detection ve Farming Yaklaşımı

Lighter’ın en fazla öne çıkardığı alanlardan biri de anti-sybil yaklaşımıydı.

Platform:

• fully automated

ve

• semi-automated

sybil detection sistemleri kullandığını açıklamıştı.

Bunun yanında:

• self-trading,
• artificial farming,
• manipülatif volume üretimi

gibi davranışların tespit edilmeye çalışıldığı belirtilmişti.

İlginç detaylardan biri ise platformun:

• kullanıcı başına 10 hesaba kadar kullanımın

otomatik olarak cezalandırılmayacağını söylemesiydi.

Buradaki yaklaşım tamamen multi-account yasağından çok:

• davranışın organik olup olmadığına,
• hesaplar arası etkileşime,
• farming pattern’lerine

odaklanan bir yapı gibi görünüyordu.

Season 2 sonrasında bazı sybil puanlarının kaldırılıp yeniden dağıtılması da bu filtreleme sürecinin aktif şekilde çalıştırıldığını gösteren önemli örneklerden biri oldu.

Market Maker Reward Sistemi

Retail incentive sistemi ana odak olsa da Lighter’ın market maker tarafı da oldukça detaylıydı.

Reward sistemi yalnızca:

• toplam liquidity miktarına

bakmıyordu.

Bunun yerine:

• spread yakınlığı,
• top-of-book liquidity,
• farklı depth seviyeleri

de değerlendiriliyordu.

Özellikle:

• top $10k,
• top $30k,
• top $100k,
• top $300k liquidity

gibi katmanlar üzerinden scoring yapılması dikkat çekiyordu.

Ayrıca:

• 1bps,
• 2bps,
• 5bps

yakınlığındaki liquidity de ayrı değerlendiriliyordu.

Bu yapı, sistemin yalnızca büyük emir yazmayı değil; kullanılabilir order book derinliğini teşvik etmeye çalıştığını gösteriyordu.

Volatility Multiplier

Market maker tarafındaki bir diğer dikkat çekici detay volatility multiplier sistemiydi.

Volatil dönemlerde liquidity sağlamak:

• spread riski,
• adverse selection,
• inventory exposure

nedeniyle daha zor hale geliyor.

Lighter bu dönemlerde sağlanan liquidity için ek multiplier uygulayabiliyordu.

Bu da sistemin:

• yalnızca sakin market koşullarını değil,
• yüksek riskli dönemlerdeki participation’ı da

ayrı değerlendirdiğini gösteriyordu.

LIT Staking ve LLP Sistemi

Platformun incentive yapısı yalnızca trading points ile sınırlı değildi.

LIT staking sistemi de ek utility katmanı oluşturuyordu.

Kullanıcılar:

• LIT stake ederek,
• LLP erişimi kazanabiliyor,
• staking APR elde edebiliyor,
• bazı platform avantajlarına erişebiliyordu.

LLP tarafında ise:

• her 1 LIT için 10 USDC deposit limiti

tanımlanmıştı.

LLP’nin elde ettiği puanların doğrudan kullanıcılara yazılmadığı, daha çok platform liquidity yapısını destekleyen bir mekanizma olarak çalıştığı belirtiliyordu.

Yield Tarafı

Yield sistemi tarafında:

• staking APR,
• pre-TGE revenue,
• company-supported incentives

birlikte kullanılmıştı.

Bunun yanında ilerleyen süreçte:

• trading fee utility’lerinin,
• staking ekonomisine bağlanmasının

planlandığı da belirtilmişti.

Özellikle:

• kullanılmayan fee avantajlarının transfer edilebilmesi

gibi fikirler platformun fee economy tarafında daha geniş utility planladığını gösteriyordu.

Genel Değerlendirme

Season 2 incentive yapısı incelendiğinde Lighter’ın sistemi yalnızca:

• ham trading volume’una

dayandırmadığı görülüyordu.

Bunun yerine:

• Open Interest,
• Funding,
• PnL,
• market weighting,
• liquidity quality,
• volatility,
• trader behavior,
• anti-sybil filtering

gibi daha fazla metriği incentive modeline dahil etmeye çalıştığı görülüyordu.

Özellikle retail tarafta:

• işlemin açık kalma davranışı,
• market participation devamlılığı,
• market bazlı weighting sistemi

Season 2’nin ana karakteristiğini oluşturan unsurlar arasında yer aldı.

Bunun yanında:

• market maker rewards,
• staking utility,
• LLP,
• buyback,
• fee economy

gibi ek katmanlar da incentive mimarisinin tamamlayıcı parçaları olarak konumlandırılmıştı.

Season 2 süreci ve TGE artık geride kalmış durumda. Season 3 tarafında henüz resmi bir açıklama yapılmamış olsa da ekip bazı sinyaller vermişti. Buna rağmen Season 2 boyunca kullanılan incentive yapısı, perpetual DEX ekosistemindeki puanlama ve kullanıcı davranışı modelleri açısından incelenmeye değer örneklerden biri olmayı sürdürüyor.